Cung cấp thông tin về thị trường cáp quang EU cho doanh nghiệp xuất khẩu (bài phục vụ sự kiện Diễn đàn Phòng vệ thương mại lần 1 năm 2024)

Một số lưu ý đối với doanh nghiệp xuất khẩu Tuân thủ quy định về tiêu chuẩn kỹ thuật và xuất xứ a) Các tiêu chuẩn kỹ thuật và môi trường; chất lượng sản phẩm và an toàn thực phẩm EU đặt ra tiêu chuẩn rất cao về tiêu chuẩn kỹ thuật và môi trường; chất lượng sản phẩm và an toàn thực phẩm. Doanh nghiệp cần tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn này để tránh rủi ro bị loại khỏi thị trường.

Tiêu chuẩn kỹ thuật:

- Tiêu chuẩn chất lượng sản phẩm: EU yêu cầu sản phẩm đạt chuẩn về thiết kế, độ bền, và độ an toàn khi sử dụng. Các doanh nghiệp cần hiểu và áp dụng các tiêu chuẩn như CE (Conformité Européene) để chứng minh sản phẩm đáp ứng các yêu cầu về sức khỏe và an toàn.

- Quy định về ghi nhãn và truy xuất nguồn gốc: EU yêu cầu ghi nhãn sản phẩm chi tiết về thành phần, nơi sản xuất, và hướng dẫn sử dụng. Doanh nghiệp cần xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc chặt chẽ để có thể cung cấp thông tin về sản phẩm khi được yêu cầu.

Tiêu chuẩn môi trường:

- Chính sách phát triển bền vững: EU luôn thúc đẩy sản xuất và tiêu dùng bền vững, vì vậy các sản phẩm dây và cáp thép nhập khẩu cần phải tuân thủ các tiêu chuẩn về môi trường và phát thải. Các sản phẩm không tuân thủ có thể bị từ chối nhập khẩu hoặc bị áp dụng các loại thuế, phí bổ sung.

- Cơ chế điều chỉnh carbon biên giới (CBAM): CBAM là một cơ chế mới của EU, áp dụng thuế carbon đối với các sản phẩm nhập khẩu từ các quốc gia không có chính sách phát thải carbon nghiêm ngặt tương tự như EU. CBAM là một phần của Thỏa thuận Xanh EU, được đề cập lần đầu trong gói chính sách của EU đề xuất ngày 14/7/2021, theo đó hàng hóa nhập khẩu từ nước ngoài vào EU sẽ phải trả thêm một khoản phí (còn gọi là thuế carbon) căn cứ vào mức độ phát thải khí nhà kính trong quy trình sản xuất tại nước xuất khẩu.

- Tiêu chuẩn về phát thải: Các sản phẩm xuất khẩu vào EU phải tuân thủ các quy định về giảm thiểu khí thải nhà kính, tiết kiệm năng lượng, và hạn chế chất gây ô nhiễm. Các quy định như REACH (đăng ký, đánh giá, cấp phép và giới hạn các hóa chất) là một ví dụ điển hình.

- Quy định về các sản phẩm không phá rừng: Quy định này là một bước triển khai thực hiện Thỏa thuận xanh châu Âu được EU thống nhất từ năm 2019 với tính chất là chương trình hành động dài hạn nhằm giải quyết các thách thức liên quan đến khí hậu và môi trường của Khối này. Theo EUDR, các sản phẩm nhập khẩu vào EU không được nuôi trồng trên đất phá rừng hoặc làm suy thoái rừng và phải có chứng nhận “thẩm định” (“due diligence” statement) xác nhận rằng sản phẩm nhập khẩu đáp ứng các yêu cầu đó.

- Tiêu chuẩn về bao bì: EU khuyến khích sử dụng bao bì có thể tái chế, tái sử dụng và ít gây hại cho môi trường. Các doanh nghiệp cần cân nhắc sử dụng bao bì thân thiện với môi trường để đáp ứng các yêu cầu này.

- Chứng nhận sản phẩm: EU yêu cầu sản phẩm phải đạt các chứng nhận như CE Mark (chứng nhận phù hợp tiêu chuẩn châu Âu), RoHS (hạn chế chất độc hại), và REACH (quy định về hóa chất). Doanh nghiệp cần đầu tư vào các quy trình sản xuất thân thiện với môi trường và đạt chứng nhận này để đủ điều kiện nhập khẩu vào EU.

An toàn thực phẩm:

- Quy định về dư lượng thuốc bảo vệ thực vật và chất phụ gia: EU có quy định nghiêm ngặt về mức dư lượng tối đa cho phép của thuốc bảo vệ thực vật và chất phụ gia trong thực phẩm, trong đó có nhiều sản phẩm xuất khẩu thế mạnh của Việt Nam. Do đó các doanh nghiệp chế biến và xuất khẩu các sản phẩm liên quan cần liên tục cập nhật các yêu cầu mới và thực hiện những điều chỉnh cần thiết để có thể tiếp tục xuất khẩu sang thị trường EU. Các doanh nghiệp cần kiểm soát chặt chẽ quy trình sản xuất để đảm bảo sản phẩm không chứa các chất cấm hoặc vượt ngưỡng cho phép.

- Hệ thống quản lý an toàn thực phẩm: Doanh nghiệp xuất khẩu thực phẩm cần áp dụng các hệ thống quản lý an toàn thực phẩm theo tiêu chuẩn quốc tế như HACCP (Phân tích mối nguy và điểm kiểm soát tới hạn) và ISO 22000. Điều này đảm bảo sản phẩm được sản xuất trong điều kiện an toàn và vệ sinh.

- Cơ chế kiểm soát khẩn cấp đối với nông sản, thực phẩm nhập khẩu: Ngày 26/01/2023, EU đã ban hành quy định sửa đổi cơ chế áp dụng tạm thời các biện pháp kiểm soát chính thức và khẩn cấp (temporary increase of official controls and emergency measures) đối với sản phẩm thực phẩm nhập khẩu vào EU (Quy định số 2023/174 sửa đổi Quy định số 2019/1793). Để ứng phó với Quy định mới này, doanh nghiệp xuất khẩu của Việt Nam cần tăng cường xây dựng và bảo đảm chuỗi cung ứng bền vững (nhất là ở khâu trồng trọt và các thủ tục, giấy tờ liên quan tới tính hợp pháp của đất trồng).

b) Quy định về xuất xứ và thuế quan

Đảm bảo tuân thủ quy định về xuất xứ và thuế quan. Chứng nhận xuất xứ hàng hóa (CO) phải đảm bảo rõ ràng, minh bạch để tránh nguy cơ bị điều tra xuất xứ giả mạo hoặc xuất xứ không hợp lệ.

EU có các quy định nghiêm ngặt về xuất xứ và thuế quan để đảm bảo tính công bằng, bảo vệ người tiêu dùng và duy trì cạnh tranh lành mạnh. Đối với doanh nghiệp muốn xuất khẩu vào thị trường EU, việc hiểu rõ và tuân thủ các quy định này là bắt buộc. Dưới đây là những điểm quan trọng cần lưu ý:

Quy định về xuất xứ hàng hóa:

Quy tắc xuất xứ hàng hóa giúp EU xác định sản phẩm nhập khẩu từ đâu, nhằm áp dụng chính sách thuế quan phù hợp và bảo vệ người tiêu dùng. Quy định này bao gồm:

- Quy tắc xuất xứ ưu đãi: EU có các thỏa thuận thương mại với một số quốc gia và khu vực, cho phép các sản phẩm có nguồn gốc từ các nước này được hưởng thuế suất ưu đãi hoặc miễn thuế khi nhập khẩu vào EU. Để đáp ứng tiêu chuẩn ưu đãi, sản phẩm phải đáp ứng yêu cầu về quy tắc xuất xứ, bao gồm:

+ Sản phẩm phải được sản xuất hoặc chế biến toàn bộ trong nước xuất khẩu hoặc phải trải qua một quá trình sản xuất hoặc gia công đáng kể.

+ Hàm lượng giá trị gia tăng: Một số sản phẩm phải đạt tỷ lệ nội địa hóa nhất định (ví dụ, phần lớn nguyên liệu hoặc thành phần phải có nguồn gốc từ nước xuất khẩu).

- Chứng nhận xuất xứ: Hàng hóa muốn được hưởng ưu đãi thuế quan phải có chứng nhận xuất xứ, chẳng hạn như mẫu EUR.1 hoặc giấy chứng nhận xuất xứ (Certificate of Origin) được cấp bởi các cơ quan có thẩm quyền ở nước xuất khẩu. Chứng nhận này sẽ chứng minh hàng hóa đáp ứng yêu cầu của EU về xuất xứ.

- Kiểm tra xuất xứ hàng hóa: EU có thể yêu cầu kiểm tra xuất xứ của sản phẩm để xác minh tính chính xác của chứng nhận. Nếu phát hiện gian lận về xuất xứ, EU có quyền áp dụng các biện pháp trừng phạt, từ việc từ chối nhập khẩu đến phạt thuế hoặc truy thu thuế.

Quy định về thuế quan:

EU áp dụng hệ thống thuế quan chặt chẽ với hàng hóa nhập khẩu, được quy định bởi biểu thuế nhập khẩu chung (Common Customs Tariff - CCT). Các doanh nghiệp cần lưu ý các loại thuế chính sau:

- Thuế nhập khẩu: EU có mức thuế nhập khẩu khác nhau cho từng loại sản phẩm. Mức thuế suất có thể dao động tùy vào mặt hàng, nguồn gốc xuất xứ, và các yếu tố khác. Các sản phẩm từ các quốc gia có thỏa thuận thương mại tự do với EU có thể được giảm hoặc miễn thuế.

- Thuế chống bán phá giá (Anti-Dumping Duty): EU áp dụng thuế chống bán phá giá đối với những mặt hàng có dấu hiệu bán phá giá từ các quốc gia không thuộc EU, tức là bán với giá thấp hơn giá trị thị trường. Điều này nhằm bảo vệ các doanh nghiệp EU khỏi sự cạnh tranh không công bằng.

- Thuế chống trợ cấp (Countervailing Duty): Thuế đối kháng được áp dụng với những sản phẩm nhận trợ cấp từ chính phủ nước xuất khẩu. Mức thuế này nhằm bù đắp lợi thế không công bằng từ sự hỗ trợ của chính phủ nước ngoài, giúp duy trì sự công bằng cho doanh nghiệp EU.

- Thuế giá trị gia tăng (VAT): Ngoài thuế nhập khẩu, hàng hóa nhập khẩu vào EU còn phải chịu thuế VAT, được tính theo tỷ lệ của từng quốc gia thành viên EU. Thuế VAT có thể khác nhau tùy thuộc vào loại hàng hóa và quy định thuế của từng quốc gia trong EU.

Các lưu ý cho doanh nghiệp khi xuất khẩu vào EU:

- Xác minh quy tắc xuất xứ: Đảm bảo hàng hóa đáp ứng các quy tắc xuất xứ ưu đãi nếu muốn được hưởng thuế suất thấp hơn hoặc miễn thuế. Điều này có thể giúp doanh nghiệp giảm chi phí đáng kể khi xuất khẩu vào EU.

- Hoàn thiện hồ sơ chứng nhận xuất xứ: Chứng từ xuất xứ phải được chuẩn bị đầy đủ, chính xác, và tuân thủ yêu cầu của EU để tránh gặp phải các rủi ro trong quá trình nhập khẩu, bao gồm các vấn đề về kiểm tra và xác minh xuất xứ.

- Theo dõi biểu thuế và cập nhật chính sách: Mức thuế nhập khẩu và các loại thuế khác có thể thay đổi tùy thuộc vào chính sách mới hoặc các thỏa thuận thương mại của EU. Doanh nghiệp cần theo dõi các thay đổi này để điều chỉnh kế hoạch kinh doanh cho phù hợp.

- Chú ý các biện pháp bảo hộ của EU: Doanh nghiệp cần nắm rõ các quy định về thuế chống bán phá giá và thuế đối kháng để tránh vi phạm và chịu các mức phạt cao.

Tuân thủ các quy định về xuất xứ và thuế quan của EU không chỉ giúp doanh nghiệp tránh được các rủi ro pháp lý mà còn nâng cao khả năng cạnh tranh, góp phần mở rộng thị trường một cách bền vững trong khối liên minh này.

Xây dựng giá bán và chiến lược xuất khẩu hợp lý

Xây dựng giá bán và chiến lược xuất khẩu hàng hóa sang thị trường EU là một phần quan trọng trong việc mở rộng kinh doanh quốc tế. EU có những yêu cầu khắt khe về chất lượng, tiêu chuẩn môi trường và quy định pháp lý. Bên cạnh đó, EU thường điều tra và áp dụng các biện pháp chống bán phá giá với những sản phẩm bị nghi ngờ có mức giá thấp hơn giá trị thực. Do đó, doanh nghiệp cần định giá sản phẩm phù hợp, tránh việc bị coi là bán phá giá. Vì vậy doanh nghiệp cần chú ý các yếu tố sau khi xây dựng chiến lược giá và xuất khẩu hợp lý:

- Nghiên cứu và xác định mức giá phù hợp:

+ Nghiên cứu thị trường: Khảo sát các sản phẩm tương tự tại EU để xác định mức giá trung bình và sự chấp nhận của thị trường đối với các mức giá khác nhau. Xem xét các phân khúc thị trường (cao cấp, trung bình, giá rẻ) để định vị đúng sản phẩm.

+ Phân tích chi phí: Bao gồm chi phí sản xuất, chi phí vận chuyển, thuế nhập khẩu, và chi phí liên quan đến tiêu chuẩn và chứng nhận để đảm bảo sản phẩm đáp ứng yêu cầu của EU.

+ Biên lợi nhuận hợp lý: Đặt biên lợi nhuận hợp lý dựa trên chi phí đầu vào và mức giá thị trường, đồng thời đảm bảo khả năng cạnh tranh so với các đối thủ.

- Xây dựng chiến lược giá cạnh tranh

+ Chiến lược định giá linh hoạt: Xem xét phương án định giá tùy thuộc vào từng quốc gia trong EU. Mỗi quốc gia có mức thuế, chi phí vận chuyển, và sức mua khác nhau, nên cần tùy chỉnh giá cho từng khu vực.

+ Chính sách chiết khấu và khuyến mãi: Tận dụng các chính sách giảm giá, chiết khấu cho khách hàng lớn hoặc khi mua với số lượng lớn để giúp tăng cường sự hiện diện của sản phẩm.

- Phát triển kênh phân phối và đối tác địa phương

+ Hợp tác với nhà phân phối địa phương: Các nhà phân phối có kinh nghiệm tại EU sẽ giúp doanh nghiệp hiểu rõ hơn về thị hiếu và hành vi người tiêu dùng, đồng thời đảm bảo sản phẩm đến tay người dùng cuối nhanh chóng hơn.

+ Phát triển kênh bán hàng trực tuyến: Thị trường EU có xu hướng ưa chuộng mua sắm trực tuyến, vì vậy doanh nghiệp có thể tận dụng các nền tảng e-commerce như Amazon, eBay, hoặc các trang thương mại điện tử nội địa của từng quốc gia.

- Xây dựng thương hiệu và marketing hiệu quả

+ Tăng cường quảng bá sản phẩm: Đầu tư vào tiếp thị kỹ thuật số để tiếp cận người tiêu dùng EU, bao gồm quảng cáo trên mạng xã hội, SEO, và các chương trình email marketing.

+ Chứng minh cam kết bền vững: Người tiêu dùng EU ngày càng quan tâm đến các sản phẩm bền vững và có trách nhiệm xã hội. Doanh nghiệp nên nhấn mạnh cam kết về môi trường và xã hội của sản phẩm để tăng thêm tính cạnh tranh.

- Quản lý rủi ro tài chính: Các biến động tỷ giá và thuế nhập khẩu có thể ảnh hưởng đến lợi nhuận. Doanh nghiệp cần có các biện pháp bảo hiểm rủi ro tài chính, ví dụ như hợp đồng kỳ hạn để giảm thiểu tác động của biến động tỷ giá. Đồng thời, doanh nghiệp cần theo dõi và đánh giá rủi ro thị trường thường xuyên cũng như có kế hoạch rõ ràng về việc ghi chép và giải trình chi phí sản xuất, giá bán và các yếu tố liên quan đến cấu trúc giá.

Xuất khẩu sang EU là một chiến lược dài hạn, đòi hỏi đầu tư không chỉ về sản phẩm mà còn về con người và hệ thống để duy trì chất lượng và đáp ứng nhu cầu thị trường. Quy định nhập khẩu và tiêu chuẩn sản phẩm ở EU có thể thay đổi, doanh nghiệp cần cập nhật thường xuyên và điều chỉnh sản phẩm cũng như quy trình để tuân thủ quy định mới. Việc xây dựng một chiến lược giá hợp lý kết hợp với các yếu tố chất lượng, marketing và phân phối sẽ giúp doanh nghiệp gia tăng khả năng thành công khi mở rộng sang thị trường EU.

Chú trọng đến các quy định phòng vệ thương mại và cách thức ứng phó

a) Tìm hiểu kỹ các quy định và quy trình điều tra phòng vệ thương mại của EU

- Nắm vững các biện pháp phòng vệ thương mại: Các doanh nghiệp cần hiểu rõ về các loại biện pháp phòng vệ thương mại mà EU thường sử dụng, đặc biệt là các quy định về thuế chống bán phá giá, thuế chống trợ cấp, và biện pháp tự vệ. Mỗi biện pháp sẽ có yêu cầu và quy trình áp dụng khác nhau, ví dụ như việc điều tra bán phá giá sẽ bao gồm cả quy trình điều tra và xác minh giá xuất khẩu.

- Theo dõi thay đổi quy định PVTM: EU thường xuyên cập nhật các quy định phòng vệ thương mại và chính sách bảo vệ thị trường nội địa. Doanh nghiệp cần thường xuyên cập nhật thông tin và điều chỉnh chiến lược xuất khẩu của mình để tuân thủ các quy định mới nhất.

- Theo dõi cảnh báo sớm về PVTM: Doanh nghiệp nên theo dõi các cảnh báo từ hiệp hội ngành hàng và các cơ quan thương mại để có thông tin sớm về khả năng bị điều tra PVTM.

b) Chuẩn bị và phát triển chiến lược ứng phó với các vụ kiện phòng vệ thương mại

- Đa dạng hóa thị trường xuất khẩu:

+ Giảm phụ thuộc vào một thị trường: Nếu doanh nghiệp chỉ tập trung vào EU, rủi ro bị ảnh hưởng từ các biện pháp PVTM sẽ cao hơn. Đa dạng hóa thị trường xuất khẩu (chẳng hạn sang các nước châu Á, châu Mỹ, châu Phi) giúp doanh nghiệp giảm thiểu tác động nếu gặp phải các biện pháp PVTM tại EU.

+ Điều chỉnh sản phẩm cho phù hợp với từng thị trường: Doanh nghiệp nên xem xét điều chỉnh chiến lược xuất khẩu và cấu trúc sản phẩm để phù hợp với từng khu vực và tránh các rủi ro về phòng vệ thương mại.

- Đầu tư vào cải tiến sản phẩm và quy trình sản xuất:

+ Nâng cao chất lượng và giá trị gia tăng của sản phẩm: Các sản phẩm có chất lượng cao và giá trị gia tăng sẽ giảm thiểu rủi ro bị cáo buộc là bán phá giá. Điều này có thể bao gồm việc tăng cường nghiên cứu và phát triển (R&D), cải tiến sản phẩm, và áp dụng các quy trình sản xuất tiết kiệm chi phí.

+ Tập trung vào phát triển thương hiệu: Khi thương hiệu của doanh nghiệp được công nhận, giá trị sản phẩm sẽ tăng cao và giảm khả năng bị áp thuế chống bán phá giá do cáo buộc bán phá giá.

+ Chuẩn bị trước các thông tin cần thiết: Khi có khả năng bị điều tra phòng vệ thương mại, doanh nghiệp cần sẵn sàng các dữ liệu về chi phí, quy trình sản xuất, và giá cả. Chuẩn bị các bằng chứng chứng minh rằng sản phẩm không được bán phá giá và không gây tổn hại cho ngành công nghiệp EU.

+ Đảm bảo hồ sơ minh bạch: Doanh nghiệp nên chuẩn bị hồ sơ minh bạch về chi phí sản xuất, giá bán, và cơ cấu sản phẩm. Điều này không chỉ giúp xây dựng niềm tin với khách hàng mà còn giúp doanh nghiệp đối phó dễ dàng hơn nếu bị điều tra.

 

+ Thuê chuyên gia tư vấn PVTM: Trong các vụ kiện PVTM, doanh nghiệp nên hợp tác với các luật sư hoặc chuyên gia tư vấn PVTM có kinh nghiệm về quy định EU để hỗ trợ xử lý vụ việc. Các chuyên gia sẽ giúp cung cấp lời khuyên và hướng dẫn trong quá trình điều tra, từ việc cung cấp dữ liệu đến việc tham gia vào các phiên điều trần.

+ Giữ mối quan hệ với đối tác tại EU: Hợp tác với các nhà phân phối, khách hàng và hiệp hội ngành hàng tại EU để cùng chứng minh tính minh bạch và tuân thủ quy định của sản phẩm có thể giúp giảm thiểu rủi ro bị điều tra.

+ Xây dựng chiến lược đối thoại: Doanh nghiệp nên chủ động đối thoại với các cơ quan quản lý EU để cung cấp bằng chứng và lý lẽ về mức giá bán của mình, nhằm chứng minh rằng sản phẩm không gây tổn hại đáng kể đến ngành sản xuất nội địa.

Các biện pháp phòng vệ thương mại là một thách thức nhưng cũng là cơ hội để doanh nghiệp đánh giá lại chiến lược xuất khẩu của mình. Việc xây dựng một hệ thống phòng ngừa, chuẩn bị hồ sơ minh bạch, và cải thiện chất lượng sản phẩm sẽ giúp doanh nghiệp không chỉ ứng phó tốt hơn với các vụ kiện mà còn củng cố vị thế trên thị trường EU.