CÁC BIỆN PHÁP PHÒNG VỆ THƯƠNG MẠI EU ĐANG ĐIỀU TRA ÁP DỤNG ĐỐI VỚI MẶT HÀNG THIẾT BỊ ĐIỆN TỬ XUẤT KHẨU TỪ CÁC NƯỚC

1. Thông tin chung về vụ việc điều tra áp dụng biện pháp phòng vệ thương mại đối với mặt hàng Thiết bị điện tử xuất khẩu từ các nước

1.1. Giới thiệu về mặt hàng Thiết bị điện tử

Mô tả mặt hàng

Các sản phẩm Thiết bị điện tử được xem xét có tên tiếng Anh là Mobile access equipment (MAE) là loại thiết bị điện tử dùng cho các loại động cơ nâng hạ, chủ yếu bao gồm xe nâng cần trục, xe nâng cắt kéo và xe nâng cần trục, cùng các cụm lắp ráp phụ của chúng. MAE kết hợp khung gầm di động (tự hành hoặc kéo) với thiết bị nâng (ví dụ: tay cắt kéo, cụm cần trục) để nâng người, dụng cụ và/hoặc vật liệu bằng máy móc có khả năng đạt đến chiều cao làm việc là mười feet trở lên, cùng với bộ ghép nối cung cấp điểm gắn cho thiết bị nâng, ngoài các thành phần khác. MAE bao gồm thiết bị tiếp cận di động và các cụm lắp ráp phụ của chúng, dù đã hoàn thiện hay chưa hoàn thiện, dù đã lắp ráp hay chưa lắp ráp, và liệu thiết bị có chứa bất kỳ tính năng bổ sung nào cung cấp các chức năng ngoài chức năng nâng chính hay không.

• Phạm vi nghiên cứu:

Sản phẩm đang được điều tra là thiết bị điện tử trong động cơ nâng hạ, được thiết kế để nâng người, tự hành, có chiều cao làm việc tối đa là 6 mét trở lên và các bộ phận được lắp ráp sẵn hoặc sẵn sàng lắp ráp của chúng, không bao gồm các thành phần riêng lẻ khi được trình bày riêng lẻ và không bao gồm thiết bị nâng người được lắp trên các phương tiện thuộc Chương 86 và Chương 87 của Hệ thống hài hòa (‘sản phẩm đang được điều tra’). Phạm vi sản phẩm bao gồm các thiết bị được sử dụng để nâng người trong nhiều ứng dụng khác nhau và bao gồm cần cẩu nâng khớp nối, cần cẩu nâng dạng ống lồng, cần cẩu cắt kéo và cột thẳng đứng.

• Mã HS

Các sản phẩm có mã HS: 8427 10 10, 8427 20 19, 8428 90 90, 8431 20 00 và 8431 39 00 (mã TARIC: 8427 10 10 10, 8427 20 19 10, 8428 90 90 20, 8431 20 00 60 và 8431 39 00 10).

1.2. Thông tin điều tra của EU đối với mặt hàng Thiết bị điện tử

EU đã áp dụng thuế chống bán phá giá tạm thời đối với mặt hàng thiết bị điện tử dùng trong động cơ nâng hạ nhập khẩu từ Trung Quốc.

• Mã HS:

Các sản phẩm có mã HS: 8427 10 10, 8427 20 19, 8428 90 90, 8431 20 00 và 8431 39 00 (mã TARIC: 8427 10 10 10, 8427 20 19 10, 8428 90 90 20, 8431 20 00 60 và 8431 39 00 10).

• Tiến trình vụ việc:

Vào ngày 13 tháng 11 năm 2023, Ủy ban Châu Âu ( gọi tắt là Ủy ban) đã khởi xướng một cuộc điều tra chống bán phá giá liên quan đến việc nhập khẩu thiết bị điện tử dùng trong động cơ nâng hạ có nguồn gốc từ Trung Quốc.

Ủy ban đã khởi xướng cuộc điều tra sau khi có khiếu nại được đệ trình vào ngày 29 tháng 9 năm 2023. Các bên liên quan trong khiếu nại bao gồm các nhà sản xuất Haulotte và Manitou của Pháp. Liên minh cáo buộc rằng lượng thiết bị Trung Quốc nhập khẩu vào EU đã tăng gần gấp ba lần kể từ năm 2020 và "những biến dạng đáng kể dưới hình thức sự hiện diện của nhà nước tràn lan" trong lĩnh vực sản xuất của Trung Quốc đã làm suy yếu các nhà sản xuất EU, buộc họ phải bán lỗ. Họ chỉ ra việc thanh lý Holland Lift vào tháng 8/2023 là bằng chứng cho thấy thiệt hại đã xảy ra. Họ tuyên bố rằng sự bão hòa của thiết bị Trung Quốc đã hấp thụ tất cả các khoản lợi nhuận từ sự phục hồi kinh tế sau đại dịch covid.

Khiếu nại đã chỉ ra bằng chứng về hành vi bán phá giá và thiệt hại phát sinh cần thiết cho việc khởi xướng cuộc điều tra. Căn cứ theo các quy định đã ban hành của EU, Ủy ban đã quyết định rằng việc nhập khẩu sản phẩm liên quan phải được đăng ký nhằm mục đích đảm bảo rằng, nếu cuộc điều tra dẫn đến các phát hiện dẫn đến việc áp dụng thuế chống bán phá giá, thì các khoản thuế đó, nếu đáp ứng các điều kiện cần thiết, có thể được đánh thuế hồi tố đối với hàng nhập khẩu đã đăng ký theo các quy định pháp lý hiện hành.

Cuộc điều tra về bán phá giá và thiệt hại sẽ bao gồm giai đoạn từ ngày 01 tháng 10 năm 2022 đến ngày 30 tháng 9 năm 2023 (“giai đoạn điều tra”). Việc xem xét các xu hướng có liên quan đến việc đánh giá thiệt hại sẽ bao gồm giai đoạn từ ngày 01 tháng 01 năm 2020 đến khi kết thúc giai đoạn điều tra (“giai đoạn được xem xét”).

Trên cơ sở các kết luận của Ủy ban về hành vi bán phá giá, thiệt hại, nguyên nhân, mức độ biện pháp và lợi ích của EU, các biện pháp tạm thời nên được áp dụng để ngăn chặn thiệt hại có thể tiếp diễn gây ra cho ngành công nghiệp của EU do hàng nhập khẩu bán phá giá trên thị trường này.

Các biện pháp chống bán phá giá tạm thời được áp dụng đối với hàng nhập khẩu thiết bị điện tử dùng trong động cơ nâng hạ có xuất xứ từ Trung Quốc, theo quy tắc thuế suất thấp hơn. Ủy ban đã so sánh biên độ thiệt hại và biên độ bán phá giá. Số tiền thuế được ấn định ở mức thấp hơn giữa biên độ bán phá giá và biên độ thiệt hại.

Công ty	Biên độ bán phá giá (%)	Biên độ thiệt hại  (%)
Hunan Sinoboom Intelligent Equipment Co., Ltd.	55,3	64,6
Oshkosh JLG (Tianjin) Equipment Tech­ nology Co., Ltd.	54,5	23,6
Terex (Changzhou) Machinery Co., Ltd.	41,1	14,3
Zhejiang Dingli Machinery Co., Ltd.	45,1	31,3
Các công ty hợp tác khác	42,0	28,0
Tất cả các công ty khác	55,3	64,6

Mức thuế chống bán phá giá của từng công ty được thiết lập dựa trên các phát hiện của cuộc điều tra này. Do đó, chúng phản ánh tình hình được tìm thấy trong cuộc điều tra đối với các công ty này. Sau các bình luận nhận được sau khi công bố trước, một lỗi hành chính liên quan đến khối lượng được sử dụng để tính biên độ thiệt hại và bán phá giá đối với Terex đã được sửa và dẫn đến việc điều chỉnh giảm biên độ. Một lỗi hành chính cũng đã được sửa đối với Sinoboom, dẫn đến biên độ bán phá giá thấp hơn một chút. Các mức thuế này chỉ áp dụng riêng cho việc nhập khẩu sản phẩm có liên quan có nguồn gốc từ quốc gia có liên quan và được sản xuất bởi các pháp nhân được nêu tên.

Để giảm thiểu rủi ro lách thuế do chênh lệch thuế suất, cần có các biện pháp đặc biệt để đảm bảo việc áp dụng thuế chống bán phá giá riêng lẻ. Các công ty có thuế chống bán phá giá riêng lẻ phải xuất trình hóa đơn thương mại hợp lệ cho cơ quan hải quan của các Quốc gia thành viên. Hóa đơn phải tuân thủ các yêu cầu theo quy định của EU. Hàng nhập khẩu không kèm theo hóa đơn đó phải chịu thuế chống bán phá giá áp dụng cho “tất cả các công ty khác”.

Mức thuế chống bán phá giá tạm thời áp dụng cho cho các sản phẩm được mô tả và được sản xuất bởi các công ty được liệt kê dưới đây như sau:

2. Phân tích tình hình xuất khẩu mặt hàng Thiết bị điện tử từ các nước bị điều tra áp dụng biện pháp phòng vệ thương mại sang EU giai đoạn 2021 - 2024

• Đối với mặt hàng Thiết bị điện tử nhập khẩu từ Trung Quốc vào thị trường EU

Bảng 1: Giá trị nhập khẩu mặt hàng Thiết bị điện tử từ Trung Quốc vào thị trường EU giai đoạn 2021 – 2024

ĐVT: USD

Tháng	Năm 2021	Năm 2022	Năm 2023	Năm 2024
T1	74.058.067,1	137.838.760,4	130.711.642,79	103.936.595,29
T2	76.072.724,8	115.974.935,2	102.312.988,62	143.491.325,35
T3	96.545.469,6	146.240.274,8	112.135.593,16	216.704.759,54
T4	102.933.897,2	122.806.339,1	139.185.967,49	185.620.386,74
T5	99.881.778,2	131.502.149,5	154.215.748,00	206.465.504,04
T6	103.355.498,3	113.853.494,0	155.098.263,13	137.105.217,76
T7	92.022.968,1	117.078.596,0	153.228.627,61	107.406.320,93
T8	106.034.268,5	161.331.838,9	124.651.629,11	85.106.127,45
T9	118.140.569,4	163.729.734,2	110.086.737,00	88.688.722,31
T10	96.157.014,9	134.335.544,6	103.444.244,64
T11	122.281.389,8	135.563.733,8	99.541.460,16
T12	109.973.644,3	126.189.108,2	83.548.914,00
Tổng	1.197.457.290,1	1.606.444.508,6	1.468.161.815,7	1.274.524.959,4

Số liệu trên cho thấy giá trị nhập khẩu Thiết bị điện tử từ Trung Quốc vào EU năm 2022 tăng đáng kể so với năm 2021 (tăng hơn 34,15%), đạt 1,19 tỷ USD, chiếm 13,7% tổng giá trị nhập khẩu mặt hàng này vào EU.

Trong năm 2023, mức nhập khẩu Thiết bị điện tử từ Trung Quốc vào EU đã giảm nhẹ so với năm 2022 (giảm 8,6%), đạt 1,6 tỷ USD, chiếm 17,25% tổng giá trị nhập khẩu mặt hàng này vào EU.

Năm 2024, nhập khẩu Thiết bị điện tử từ Trung Quốc vào EU có chiều hướng tăng so với năm 2023, nhất là các tháng 2,3 và 4. Tính chung 9 tháng đầu năm, giá trị nhập khẩu mặt hàng này đạt xấp xỉ 1,27 tỷ USD, tăng 7,86% so với cùng kỳ năm 2023 và đạt 86,8% so với cả năm 2023; chiếm 18,4% tổng giá trị nhập khẩu thiết bị điện tử này vào EU.

Biểu đồ 1: Giá trị nhập khẩu mặt hàng Thiết bị điện tử từ Trung Quốc vào thị trường EU giai đoạn 2021 – 2024

Có thể thấy, việc nhập khẩu Thiết bị điện tử từ Trung Quốc vẫn có chiều hướng tăng trong giai đoạn khởi xướng điều tra (năm 2023). Tỷ lệ nhập khẩu mặt hàng này từ Trung Quốc tương đối ổn định trong giai đoạn 2021 – 2024 cho thấy mặc dù bị điều tra phòng vệ thương mại nhưng giá trị xuất khẩu mặt hàng này của Trung Quốc sang thị trường EU chưa có biến động lớn.

PHỤ LỤC

TÌNH HÌNH VÀ XU HƯỚNG ĐIỀU TRA ÁP DỤNG CÁC BIỆN PHÁP PHÒNG VỆ THƯƠNG MẠI ĐỐI VỚI HÀNG HÓA NHẬP KHẨU VÀO EU

1. Tình hình điều tra áp dụng các biện pháp phòng vệ thương mại đối với hàng hóa nhập khẩu vào EU

Tính đến hết năm 2023, EU đã có 182 biện pháp phòng vệ thương mại chính thức có hiệu lực (tăng thêm 05 biện pháp so với năm 2022); bao gồm: 120 biện pháp chống bán phá giá chính thức (được gia hạn đối với 36 vụ việc sau các cuộc điều tra chống lẩn tránh), 21 biện pháp chống trợ cấp (được gia hạn đối với 4 vụ việc sau các cuộc điều tra chống lẩn tránh) và 01 biện pháp tự vệ. Theo thống kê, các biện pháp này đã góp phần bảo vệ khoảng 493.000 việc làm trực tiếp tại EU.

Mức độ thực thi điều tra trong năm 2023 tương đương với những năm trước với 99 vụ việc điều tra được thực hiện, bao gồm 21 vụ việc điều tra ban đầu và 70 vụ việc rà soát. Tính đến cuối năm 2023, có 39 vụ việc điều tra đang được tiến hành.

1. Đối với hoạt động điều tra chống bán phá giá và chống trợ cấp

Năm 2023, Ủy ban châu Âu đã khởi xướng 12 cuộc điều tra (10 vụ chống bán phá giá và 02 vụ chống trợ cấp), đánh dấu sự trở lại của giai đoạn trước năm 2022. Năm 2022, Ủy ban đã khởi xướng số lượng cực kỳ thấp là 05 vụ việc điều tra chống bán phá giá và chống trợ cấp mới.

Mặc dù các cuộc điều tra thường dựa trên khiếu nại từ ngành công nghiệp, nhưng trong năm 2023, Ủy ban đã chủ động khởi xướng một cuộc điều tra liên quan đến việc nhập khẩu xe điện chạy bằng pin (BEV) từ Trung Quốc. Ủy ban đã thu thập bằng chứng cho thấy sự tồn tại của nhiều khoản trợ cấp của Trung Quốc, cũng như mối đe dọa gây tổn hại cho ngành BEV của EU do tình trạng dư thừa công suất của Trung Quốc gia tăng mạnh mẽ. Ngoài ra còn có bằng chứng về việc nhập khẩu BEV giá rẻ và được trợ cấp vào EU đang tăng nhanh.

Số lượng các vụ việc rà soát được khởi xướng đã giảm từ 41 vào năm 2022 xuống còn 31 vào năm 2023. Trong đó bao gồm 10 vụ việc rà soát hết hiệu lực đối với các biện pháp hiện hành và các vụ việc rà soát tạm thời để sửa đổi hoặc điều chỉnh mức độ của các biện pháp hiện hành. Sự sụt giảm, đặc biệt là trong các đợt rà soát hết hiệu lực, có liên quan đến thực tế là có ít biện pháp hết hiệu lực vào năm 2023 hơn so với những năm trước.

Tổng cộng, 43 vụ việc điều tra chống bán phá giá và chống trợ cấp mới và rà soát lại đã được khởi xướng, về cơ bản phù hợp với mức độ hoạt động hàng năm trong 5 năm qua.

Ủy ban đã áp dụng thuế tạm thời trong 05 cuộc điều tra chống bán phá giá và kết thúc 06 cuộc điều tra chống bán phá giá bằng cách áp dụng thuế cuối cùng.

Ủy ban đã chấm dứt 01 vụ việc điều tra chống trợ cấp mà không áp dụng biện pháp vì khiếu nại đã được rút lại. Tuy nhiên, cuộc điều tra chống bán phá giá đối với sản phẩm đó vẫn được tiếp tục.

Vào năm 2023, 23 đợt rà soát hết hiệu lực đã được kết thúc với mức thuế cuối cùng. Hai biện pháp chống bán phá giá đã tự động hết hiệu lực sau thời hạn áp dụng 5 năm.

      b. Đối với hoạt động điều tra tự vệ

Hai biện pháp tự vệ đã được rà soát trong năm 2023.

Ủy ban đã tiến hành rà soát biện pháp tự vệ mà EU áp dụng đối với việc nhập khẩu một số sản phẩm thép vào năm 2019 nhằm đánh giá xem liệu có nên chấm dứt sớm biện pháp này hay không. Đánh giá cho thấy áp lực nhập khẩu vẫn ở mức cao: Thị trường EU vẫn hấp dẫn đối với các nước xuất khẩu cả về khối lượng và giá cả, và vẫn có mức độ thâm nhập nhập khẩu cao vào thị trường EU. Lượng nhập khẩu đã tăng từ năm 2021 đến năm 2022, mặc dù mức tiêu thụ giảm. Tình trạng dư thừa công suất toàn cầu trong lĩnh vực này tiếp tục gia tăng và các nước xuất khẩu vẫn chưa tìm được đầu ra khác để bù đắp cho khối lượng thương mại bị mất tại thị trường Hoa Kỳ và EU kể từ năm 2018 và do đó rủi ro chuyển hướng thương mại vẫn còn liên quan/hiện hữu. Do đó, Ủy ban kết luận rằng việc chấm dứt sớm biện pháp bảo vệ vào ngày 30 tháng 6 năm 2023 sẽ gây nguy hiểm cho ngành thép EU và tình hình kinh tế của ngành này. Trên cơ sở dữ liệu nhập khẩu từ năm trước, Ủy ban cũng đã cập nhật danh sách các nước đang phát triển phải chịu và bị loại khỏi biện pháp này. Các sửa đổi khác đã được thực hiện đối với biện pháp bảo hộ thép nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho dòng chảy thương mại của một số sản phẩm nhất định giữa Vương quốc Anh và Bắc Ireland.

Vào tháng 1 năm 2023, Ủy ban đã mở một đợt rà soát để thực hiện phán quyết của Tòa án chung về biện pháp bảo hộ song phương được áp dụng vào năm 2019 đối với gạo Indica nhập khẩu từ Campuchia và Myanmar theo Chương trình ưu đãi chung. Đợt xem xét đã kết thúc vào tháng 3 năm 2024 với việc áp dụng lại biện pháp tự vệ.

      c. Đối với hoạt động điều tra chống lẩn tránh

Đảm bảo hiệu quả của các biện pháp phòng vệ thương mại vẫn là ưu tiên hàng đầu của Ủy ban. Do đó, Ủy ban giám sát tác động của thuế chống bán phá giá và thuế chống trợ cấp đối với luồng nhập khẩu và thực hiện hành động kịp thời khi các biện pháp bị lẩn tránh hoặc trốn thuế. Hoạt động giám sát này củng cố chính sách phòng vệ thương mại của EU bằng cách đảm bảo rằng các biện pháp hiện hành được tôn trọng và cuối cùng đạt được mục đích dự kiến. Mục đích cuối cùng của hoạt động giám sát là chống lại các hoạt động lẩn tránh thuế, trốn thuế bao gồm cả gian lận.

Trong những năm gần đây, Ủy ban đã phải đối mặt với các hoạt động lẩn tránh ngày càng phức tạp. Các chương trình cơ bản hơn như 'lắp ráp tua vít' các bộ phận hoặc chỉ chuyển hàng qua các nước thứ ba ít được sử dụng hơn. Chúng nhường chỗ cho các quy trình lắp ráp đòi hỏi một số hoạt động công nghiệp có thể thay đổi bản chất của sản phẩm trong khi chỉ tăng rất ít giá trị cho hàng hóa cuối cùng. Sau đó, chúng được nhập khẩu vào EU để trốn thuế đã áp dụng trước đó. Việc giám sát liên quan đến việc liên tục phân tích luồng thương mại, tính đến tất cả các yếu tố cần thiết để diễn giải diễn biến thị trường sau khi áp dụng các biện pháp.

Một khía cạnh được giám sát chặt chẽ khi mức thuế suất thấp hơn hoặc bằng 0 đối với các nhà xuất khẩu cụ thể, được áp dụng trên cơ sở các trường hợp cá biệt, mở ra khả năng cho các nhà điều hành gian lận trốn thuế thông qua việc chuyển hướng bằng cách bán sản phẩm cho một nhà sản xuất xuất khẩu không phải chịu các biện pháp chống bán phá giá hoặc phải chịu mức thuế thấp hơn, sau đó nhà sản xuất này sẽ xuất khẩu sản phẩm. Những rủi ro này sẽ được ngăn chặn bằng các điều khoản giám sát đặc biệt.

Trong năm 2023, các điều khoản như vậy đã được đưa vào tất cả các quy định áp dụng các biện pháp dứt khoát với các mức thuế suất riêng lẻ khác nhau, nâng tổng số biện pháp có điều khoản giám sát đặc biệt lên 62. Nếu Ủy ban có đủ bằng chứng, từ các hoạt động giám sát của chính mình hoặc từ ngành công nghiệp, rằng các biện pháp đang bị lẩn tránh, Ủy ban sẽ mở một cuộc điều tra chống lẩn tránh để bảo vệ ngành sản xuất trong nước.

2. Xu hướng điều tra áp dụng các biện pháp phòng vệ thương mại đối với hàng hóa nhập khẩu vào EU

Các thống kê hiện tại cho thấy EU ngày càng nghiêm ngặt trong việc bảo vệ ngành sản xuất nội địa của mình thông qua các biện pháp phòng vệ thương mại.

Nhìn chung, EU ngày càng gia tăng áp dụng các biện pháp phòng vệ thương mại đối với hàng hóa nhập khẩu, đặc biệt là các sản phẩm công nghiệp có giá trị cao và tiềm năng cạnh tranh mạnh. Điều này xuất phát từ nhu cầu bảo vệ thị trường nội địa khỏi sự cạnh tranh không lành mạnh và tránh thiệt hại cho các ngành sản xuất trong nước. Các biện pháp phòng vệ thương mại của EU thường xuyên nhắm đến các sản phẩm có tốc độ tăng trưởng xuất khẩu cao, giá thấp, và có nguy cơ gây ảnh hưởng đến ngành sản xuất của khu vực.

Một số đặc điểm chính của xu hướng này bao gồm:

- Gia tăng điều tra bán phá giá và chống trợ cấp:

Với sự cạnh tranh từ các nền kinh tế đang phát triển, EU có xu hướng tăng cường các cuộc điều tra bán phá giá và trợ cấp đối với các mặt hàng nhập khẩu từ các nước đang phát triển, trong đó có Việt Nam. Điều này là do lo ngại về giá trị công bằng của hàng hóa cũng như các biện pháp hỗ trợ từ phía nhà nước có thể gây ảnh hưởng đến sự cạnh tranh trong nội bộ của thị trường EU.

- Áp dụng các biện pháp phòng vệ dự phòng:

Trong một số trường hợp, EU không chờ đến khi có thiệt hại nghiêm trọng xảy ra mà đã thực hiện các biện pháp dự phòng nhằm ngăn chặn những rủi ro tiềm tàng cho ngành sản xuất trong nước. Ví dụ, đối với mặt hàng thép, EU đã áp dụng các biện pháp kiểm soát nhập khẩu dựa trên hạn ngạch và mức thuế bổ sung để ngăn chặn thép giá rẻ tràn vào châu Âu.

- Chú trọng vào tiêu chuẩn môi trường và lao động:

Bên cạnh các biện pháp phòng vệ thương mại truyền thống, EU đang ngày càng quan tâm đến việc bảo vệ môi trường và tiêu chuẩn lao động trong các hoạt động thương mại quốc tế. Các sản phẩm của Việt Nam nếu không tuân thủ các tiêu chuẩn này có nguy cơ bị cấm nhập khẩu hoặc áp dụng các biện pháp kiểm soát bổ sung.