Bộ Thương mại và Công nghiệp Phi-líp-pin áp thuế tự vệ chính thức đối với xi măng nhập khẩu

Theo thông tin từ Phái đoàn thường trực Việt Nam tại Geneva, vừa qua, Chính phủ Phi-líp-pin (DTI) đã gửi thông báo tới Ủy ban tự vệ WTO về việc áp dụng biện pháp tự vệ chính thức (definitive safeguard measure) đối với mặt hàng xi măng Portland thông thường (Ordinary Portland Cement - OPC) và xi măng hỗn hợp (Blended Cement) nhập khẩu từ nhiều quốc gia.

1. Căn cứ áp dụng biện pháp tự vệ

Theo thông báo của Philippines, biện pháp tự vệ chính thức được áp dụng trên cơ sở kết luận rằng sự gia tăng đột biến của lượng xi măng nhập khẩu, bao gồm xi măng OPC Type 1 và xi măng hỗn hợp, kể từ năm 2023 đã gây ra thiệt hại nghiêm trọng hoặc đe dọa gây thiệt hại nghiêm trọng cho ngành sản xuất xi măng trong nước của Philippines trong giai đoạn 2023-2024 (thời kỳ điều tra - POI).

Philippines cho rằng, mặc dù nhu cầu thị trường xi măng trong nước nhìn chung ổn định, song việc gia tăng mạnh lượng xi măng nhập khẩu đã làm suy giảm đáng kể khả năng cải thiện tình hình sản xuất - kinh doanh của ngành xi măng nội địa.

2. Các chỉ số cho thấy thiệt hại nghiêm trọng của ngành sản xuất trong nước

Theo nội dung thông báo, sự suy giảm của ngành xi măng Philippines do sự gia tăng nhập khẩu được thể hiện rõ qua các chỉ số sau:

• Gia tăng thị phần của xi măng nhập khẩu: Trong giai đoạn gia tăng nhập khẩu, xi măng nhập khẩu đã nhanh chóng mở rộng sự hiện diện trên thị trường Philippines. Cụ thể, thị phần của nhóm “nhập khẩu không bị áp dụng biện pháp phòng vệ thương mại” (trade remedy-free imports) chỉ chiếm khoảng 5% năm 2022, đã tăng mạnh lên 24% năm 2023 và tiếp tục lên 28% năm 2024. Trong bối cảnh nhu cầu thị trường ổn định, việc nhập khẩu chiếm thị phần ngày càng lớn đã khiến thị phần của ngành sản xuất trong nước suy giảm xuống mức thấp nhất, còn khoảng 72% vào năm 2024.
• Suy giảm sản lượng và doanh số bán hàng trong nước: Lượng xi măng nhập khẩu tăng mạnh trong các năm 2023 và 2024 đã làm thu hẹp doanh số bán hàng và sản lượng sản xuất của ngành xi măng nội địa, khiến các chỉ tiêu này giảm xuống mức thấp nhất trong giai đoạn điều tra.
• Công suất dư thừa và áp lực tài chính: Ngành xi măng Philippines đã đầu tư mở rộng công suất từ năm 2020 nhằm đón đầu kỳ vọng tăng trưởng nhu cầu trong tương lai. Tuy nhiên, do nhu cầu thực tế không tăng tương ứng, trong khi nhập khẩu gia tăng mạnh trong hai năm cuối của POI, lượng xi măng nhập khẩu đã thay thế trực tiếp sản phẩm nội địa, khiến các doanh nghiệp trong nước không thể vận hành công suất hiệu quả, làm trầm trọng thêm tình trạng thiệt hại.

3. Mô tả biện pháp tự vệ chính thức

Philippines quyết định áp dụng biện pháp tự vệ dưới hình thức tăng thuế tuyệt đối đối với xi măng nhập khẩu, với các nội dung chính như sau:

       - Mức thuế tự vệ: Áp dụng mức thuế tự vệ chính thức là 14,00 Peso Philippines cho mỗi bao 40 kg, tương đương 349,00 Peso Philippines cho mỗi tấn (MT) trong năm đầu tiên của thời gian áp dụng biện pháp.

Mức thuế tự vệ sẽ được xem xét, rà soát định kỳ, cho phép DTI điều chỉnh mức thuế khi cần thiết, phù hợp với diễn biến thị trường và tình hình của ngành sản xuất trong nước.

- Thời điểm có hiệu lực: Biện pháp tự vệ sẽ có hiệu lực kể từ thời điểm Cơ quan Hải quan Philippines ban hành Lệnh hoặc Thông tư Hải quan để triển khai thực hiện. Quyết định áp dụng biện pháp tự vệ đã được Bộ trưởng DTI ký ban hành và đăng tải trên hai tờ báo lớn tại Philippines vào ngày 21 tháng 10 năm 2025.

- Thời hạn áp dụng: Biện pháp tự vệ chính thức sẽ được áp dụng trong thời gian 03 năm, dự kiến từ năm 2025 đến năm 2028.

- Lộ trình tự do hóa: Trong thời gian áp dụng, mức thuế tự vệ có thể được điều chỉnh thông qua các kỳ rà soát định kỳ, nhằm bảo đảm phù hợp với quy định của WTO và tình hình thực tế của ngành xi măng Philippines.

4. Các nước xuất khẩu chính và phạm vi áp dụng

Theo thông báo của Philippines, các thành viên WTO xuất khẩu chính đối với mặt hàng xi măng bị điều tra bao gồm: Trung Quốc, Indonesia, Nhật Bản và Việt Nam.

Đồng thời, Philippines cũng thông báo danh sách các nước đang phát triển được loại trừ khỏi phạm vi áp dụng biện pháp tự vệ theo Điều 9.1 của Hiệp định Tự vệ, kèm theo tỷ trọng nhập khẩu tương ứng. Danh sách này bao gồm nhiều nước đang phát triển và kém phát triển, được xác định theo tiêu chí và quy định của WTO.

5. Khuyến nghị đối với doanh nghiệp Việt Nam

Cục Phòng vệ thương mại khuyến nghị các doanh nghiệp sản xuất, xuất khẩu xi măng của Việt Nam:

• Theo dõi chặt chẽ diễn biến thực thi biện pháp tự vệ của Philippines;
• Chủ động rà soát hợp đồng, kế hoạch xuất khẩu sang thị trường Philippines trong giai đoạn 2025-2028 và có điều chỉnh phù hợp;
• Phối hợp chặt chẽ với Cục Phòng vệ thương mại để trao đổi thông tin và đề xuất các giải pháp xử lý nếu có.

Cục Phòng vệ thương mại sẽ tiếp tục theo dõi sát diễn biến vụ việc và cập nhật thông tin kịp thời tới các hiệp hội, doanh nghiệp liên quan.

Tải Kết luận cuối cùng và thông báo áp thuế tại đây.

       Thông tin chi tiết xin liên hệ: Phòng Xử lý phòng vệ thương mại nước ngoài, Cục Phòng vệ thương mại, Bộ Công Thương – tầng 4, 54 Hai Bà Trưng, Hoàn Kiếm, Hà Nội. Công chức phụ trách: Nguyễn Thúy. Điện thoại: 024.7303.7898 (máy lẻ 108). Di động: 0904545869. Email: thuyngth@moit.gov.vn; nganha@moit.gov.vn./.